Attenzione: i dati modificati non sono ancora stati salvati. Per confermare inserimenti o cancellazioni di voci è necessario confermare con il tasto SALVA/INSERISCI in fondo alla pagina
IRIS
Results are presented from a semicoherent search for continuous gravitational waves from the brightest
low-mass X-ray binary, Scorpius X-1, using data collected during the first Advanced LIGO observing run.
The search combines a frequency domain matched filter (Bessel-weighted F-statistic) with a hidden
Markov model to track wandering of the neutron star spin frequency. No evidence of gravitational waves is
found in the frequency range 60–650 Hz. Frequentist 95% confidence strain upper limits,
h95%
0 ¼ 4.0 × 10−25, 8.3 × 10−25, and 3.0 × 10−25 for electromagnetically restricted source orientation,
unknown polarization, and circular polarization, respectively, are reported at 106 Hz. They are ≤ 10 times
higher than the theoretical torque-balance limit at 106 Hz.
Search for gravitational waves from scorpius X-1 in the first advanced LIGO observing run with a hidden Markov model / Abbott, B.P., Abbott, R., Abbott, T.D., Acernese, F., Ackley, K., Adams, C., Adams, T., Addesso, P., Adhikari, R.X., Adya, V.B., Affeldt, C., Afrough, M., Agarwal, B., Agatsuma, K., Aggarwal, N., Aguiar, O.D., Aiello, L., Ain, A., Ajith, P., Allen, B., et al.. - In: PHYSICAL REVIEW D. - ISSN 2470-0010. - 95:12(2017). [10.1103/PhysRevD.95.122003]
Search for gravitational waves from scorpius X-1 in the first advanced LIGO observing run with a hidden Markov model
Abbott B. P.;Abbott R.;Abbott T. D.;Acernese F.;Ackley K.;Adams C.;Adams T.;Addesso P.;Adhikari R. X.;Adya V. B.;Affeldt C.;Afrough M.;Agarwal B.;Agatsuma K.;Aggarwal N.;Aguiar O. D.;Aiello L.;Ain A.;Ajith P.;Allen B.;Allen G.;Allocca A.;Almoubayyed H.;Altin P. A.;Amato A.;Ananyeva A.;Anderson S. B.;Anderson W. G.;Antier S.;Appert S.;Arai K.;Araya M. C.;Areeda J. S.;Arnaud N.;Arun K. G.;Ascenzi S.;Ashton G.;Ast M.;Aston S. M.;Astone P.;Aufmuth P.;Aulbert C.;AultONeal K.;Avila-Alvarez A.;Babak S.;Bacon P.;Bader M. K. M.;Bae S.;Baker P. T.;Baldaccini F.;Ballardin G.;Ballmer S. W.;Banagiri S.;Barayoga J. C.;Barclay S. E.;Barish B. C.;Barker D.;Barone F.;Barr B.;Barsotti L.;Barsuglia M.;Barta D.;Bartlett J.;Bartos I.;Bassiri R.;Basti A.;Batch J. C.;Baune C.;Bawaj M.;Bazzan M.;Bécsy B.;Beer C.;Bejger M.;Belahcene I.;Bell A. S.;Berger B. K.;Bergmann G.;Berry C. P. L.;Bersanetti D.;Bertolini A.;Etienne Z. B.;Betzwieser J.;Bhagwat S.;Bhandare R.;Bilenko I. A.;Billingsley G.;Billman C. R.;Birch J.;Birney I. A.;Birnholtz O.;Biscans S.;Bisht A.;Bitossi M.;Biwer C.;Bizouard M. A.;Blackburn J. K.;Blackman J.;Blair C. D.;Blair D. G.;Blair R. M.;Bloemen S.;Bock O.;Bode N.;Boer M.;Bogaert G.;Bohe A.;Bondu F.;Bonnand R.;Boom B. A.;Bork R.;Boschi V.;Bose S.;Bouffanais Y.;Bozzi A.;Bradaschia C.;Brady P. R.;Braginsky V. B.;Branchesi M.;Brau J. E.;Briant T.;Brillet A.;Brinkmann M.;Brisson V.;Brockill P.;Broida J. E.;Brooks A. F.;Brown D. A.;Brown D. D.;Brown N. M.;Brunett S.;Buchanan C. C.;Buikema A.;Bulik T.;Bulten H. J.;Buonanno A.;Buskulic D.;Buy C.;Byer R. L.;Cabero M.;Cadonati L.;Cagnoli G.;Cahillane C.;Calderón Bustillo J.;Callister T. A.;Calloni E.;Camp J. B.;Canepa M.;Canizares P.;Cannon K. C.;Cao H.;Cao J.;Capano C. D.;Capocasa E.;Carbognani F.;Caride S.;Carney M. F.;Casanueva Diaz J.;Casentini C.;Caudill S.;Cavaglià M.;Cavalier F.;Cavalieri R.;Cella G.;Cepeda C. B.;Cerboni Baiardi L.;Cerretani G.;Cesarini E.;Chamberlin S. J.;Chan M.;Chao S.;Charlton P.;Chassande-Mottin E.;Chatterjee D.;Cheeseboro B. D.;Chen H. Y.;Chen Y.;Cheng H. -P.;Chincarini A.;Chiummo A.;Chmiel T.;Cho H. S.;Cho M.;Chow J. H.;Christensen N.;Chu Q.;Chua A. J. K.;Chua S.;Chung A. K. W.;Chung S.;Ciani G.;Ciolfi R.;Cirelli C. E.;Cirone A.;Clara F.;Clark J. A.;Cleva F.;Cocchieri C.;Coccia E.;Cohadon P. -F.;Colla A.;Collette C. G.;Cominsky L. R.;Constancio M.;Conti L.;Cooper S. J.;Corban P.;Corbitt T. R.;Corley K. R.;Cornish N.;Corsi A.;Cortese S.;Costa C. A.;Coughlin M. W.;Coughlin S. B.;Coulon J. -P.;Countryman S. T.;Couvares P.;Covas P. B.;Cowan E. E.;Coward D. M.;Cowart M. J.;Coyne D. C.;Coyne R.;Creighton J. D. E.;Creighton T. D.;Cripe J.;Crowder S. G.;Cullen T. J.;Cumming A.;Cunningham L.;Cuoco E.;Dal Canton T.;Danilishin S. L.;D'Antonio S.;Danzmann K.;Dasgupta A.;Da Silva Costa C. F.;Dattilo V.;Dave I.;Davier M.;Davies G. S.;Davis D.;Daw E. J.;Day B.;De S.;DeBra D.;Deelman E.;Degallaix J.;De Laurentis M.;Deléglise S.;Del Pozzo W.;Denker T.;Dent T.;Dergachev V.;De Rosa R.;DeRosa R. T.;DeSalvo R.;Devenson J.;Devine R. C.;Dhurandhar S.;Díaz M. C.;Di Fiore L.;Di Giovanni M.;Di Girolamo T.;Di Lieto A.;Di Pace S.;Di Palma I.;Di Renzo F.;Doctor Z.;Dolique V.;Donovan F.;Dooley K. L.;Doravari S.;Dorrington I.;Douglas R.;Dovale Álvarez M.;Downes T. P.;Drago M.;Drever R. W. P.;Driggers J. C.;Du Z.;Ducrot M.;Duncan J.;Dwyer S. E.;Edo T. B.;Edwards M. C.;Effler A.;Eggenstein H. -B.;Ehrens P.;Eichholz J.;Eikenberry S. S.;Essick R. C.;Etzel T.;Evans M.;Evans T. M.;Factourovich M.;Fafone V.;Fair H.;Fairhurst S.;Fan X.;Farinon S.;Farr B.;Farr W. M.;Fauchon-Jones E. J.;Favata M.;Fays M.;Fehrmann H.;Feicht J.;Fejer M. M.;Fernandez-Galiana A.;Ferrante I.;Ferreira E. C.;Ferrini F.;Fidecaro F.;Fiori I.;Fiorucci D.;Fisher R. P.;Flaminio R.;Fletcher M.;Fong H.;Forsyth P. W. F.;Forsyth S. S.;Fournier J. -D.;Frasca S.;Frasconi F.;Frei Z.;Freise A.;Frey R.;Frey V.;Fries E. M.;Fritschel P.;Frolov V. V.;Fulda P.;Fyffe M.;Gabbard H.;Gabel M.;Gadre B. U.;Gaebel S. M.;Gair J. R.;Gammaitoni L.;Ganija M. R.;Gaonkar S. G.;Garufi F.;Gaudio S.;Gaur G.;Gayathri V.;Gehrels N.;Gemme G.;Genin E.;Gennai A.;George D.;George J.;Gergely L.;Germain V.;Ghonge S.;Ghosh Abhirup;Ghosh Archisman;Ghosh S.;Giaime J. A.;Giardina K. D.;Giazotto A.;Gill K.;Glover L.;Goetz E.;Goetz R.;Gomes S.;González G.;Gonzalez Castro J. M.;Gopakumar A.;Gorodetsky M. L.;Gossan S. E.;Gosselin M.;Gouaty R.;Grado A.;Graef C.;Granata M.;Grant A.;Gras S.;Gray C.;Greco G.;Green A. C.;Groot P.;Grote H.;Grunewald S.;Gruning P.;Guidi G. M.;Guo X.;Gupta A.;Gupta M. K.;Gushwa K. E.;Gustafson E. K.;Gustafson R.;Hall B. R.;Hall E. D.;Hammond G.;Haney M.;Hanke M. M.;Hanks J.;Hanna C.;Hannuksela O. A.;Hanson J.;Hardwick T.;Harms J.;Harry G. M.;Harry I. W.;Hart M. J.;Haster C. -J.;Haughian K.;Healy J.;Heidmann A.;Heintze M. C.;Heitmann H.;Hello P.;Hemming G.;Hendry M.;Heng I. S.;Hennig J.;Henry J.;Heptonstall A. W.;Heurs M.;Hild S.;Hoak D.;Hofman D.;Holt K.;Holz D. E.;Hopkins P.;Horst C.;Hough J.;Houston E. A.;Howell E. J.;Hu Y. M.;Huerta E. A.;Huet D.;Hughey B.;Husa S.;Huttner S. H.;Huynh-Dinh T.;Indik N.;Ingram D. R.;Inta R.;Intini G.;Isa H. N.;Isac J. -M.;Isi M.;Iyer B. R.;Izumi K.;Jacqmin T.;Jani K.;Jaranowski P.;Jawahar S.;Jiménez-Forteza F.;Johnson W. W.;Jones D. I.;Jones R.;Jonker R. J. G.;Ju L.;Junker J.;Kalaghatgi C. V.;Kalogera V.;Kandhasamy S.;Kang G.;Kanner J. B.;Karki S.;Karvinen K. S.;Kasprzack M.;Katolik M.;Katsavounidis E.;Katzman W.;Kaufer S.;Kawabe K.;Kéfélian F.;Keitel D.;Kemball A. J.;Kennedy R.;Kent C.;Key J. S.;Khalili F. Y.;Khan I.;Khan S.;Khan Z.;Khazanov E. A.;Kijbunchoo N.;Kim Chunglee;Kim J. C.;Kim W.;Kim W. S.;Kim Y. -M.;Kimbrell S. J.;King E. J.;King P. J.;Kirchhoff R.;Kissel J. S.;Kleybolte L.;Klimenko S.;Koch P.;Koehlenbeck S. M.;Koley S.;Kondrashov V.;Kontos A.;Korobko M.;Korth W. Z.;Kowalska I.;Kozak D. B.;Krämer C.;Kringel V.;Krishnan B.;Królak A.;Kuehn G.;Kumar P.;Kumar R.;Kumar S.;Kuo L.;Kutynia A.;Kwang S.;Lackey B. D.;Lai K. H.;Landry M.;Lang R. N.;Lange J.;Lantz B.;Lanza R. K.;Lartaux-Vollard A.;Lasky P. D.;Laxen M.;Lazzarini A.;Lazzaro C.;Leaci P.;Leavey S.;Lee C. H.;Lee H. K.;Lee H. M.;Lee H. W.;Lee K.;Lehmann J.;Lenon A.;Leonardi M.;Leroy N.;Letendre N.;Levin Y.;Li T. G. F.;Libson A.;Littenberg T. B.;Liu J.;Lockerbie N. A.;London L. T.;Lord J. E.;Lorenzini M.;Loriette V.;Lormand M.;Losurdo G.;Lough J. D.;Lovelace G.;Lück H.;Lumaca D.;Lundgren A. P.;Lynch R.;Ma Y.;Macfoy S.;Machenschalk B.;MacInnis M.;Macleod D. M.;Magaña Hernandez I.;Magaña-Sandoval F.;Magaña Zertuche L.;Magee R. M.;Majorana E.;Maksimovic I.;Man N.;Mandic V.;Mangano V.;Mansell G. L.;Manske M.;Mantovani M.;Marchesoni F.;Marion F.;Márka S.;Márka Z.;Markakis C.;Markosyan A. S.;Maros E.;Martelli F.;Martellini L.;Martin I. W.;Martynov D. V.;Marx J. N.;Mason K.;Masserot A.;Massinger T. J.;Masso-Reid M.;Mastrogiovanni S.;Matas A.;Matichard F.;Matone L.;Mavalvala N.;Mayani R.;Mazumder N.;McCarthy R.;McClelland D. E.;McCormick S.;McCuller L.;McGuire S. C.;McIntyre G.;McIver J.;McManus D. J.;McRae T.;McWilliams S. T.;Meacher D.;Meadors G. D.;Meidam J.;Mejuto-Villa E.;Melatos A.;Mendell G.;Mercer R. A.;Merilh E. L.;Merzougui M.;Meshkov S.;Messenger C.;Messick C.;Metzdorff R.;Meyers P. M.;Mezzani F.;Miao H.;Michel C.;Middleton H.;Mikhailov E. E.;Milano L.;Miller A. L.;Miller A.;Miller B. B.;Miller J.;Millhouse M.;Minazzoli O.;Minenkov Y.;Ming J.;Mishra C.;Mitra S.;Mitrofanov V. P.;Mitselmakher G.;Mittleman R.;Moggi A.;Mohan M.;Mohapatra S. R. P.;Montani M.;Moore B. C.;Moore C. J.;Moraru D.;Moreno G.;Morriss S. R.;Mours B.;Mow-Lowry C. M.;Mueller G.;Muir A. W.;Mukherjee Arunava;Mukherjee D.;Mukherjee S.;Mukund N.;Mullavey A.;Munch J.;Muniz E. A. M.;Murray P. G.;Napier K.;Nardecchia I.;Naticchioni L.;Nayak R. K.;Nelemans G.;Nelson T. J. N.;Neri M.;Nery M.;Neunzert A.;Newport J. M.;Newton G.;Ng K. K. Y.;Nguyen T. T.;Nichols D.;Nielsen A. B.;Nissanke S.;Nitz A.;Noack A.;Nocera F.;Nolting D.;Normandin M. E. N.;Nuttall L. K.;Oberling J.;Ochsner E.;Oelker E.;Ogin G. H.;Oh J. J.;Oh S. H.;Ohme F.;Oliver M.;Oppermann P.;Oram Richard J.;O'Reilly B.;Ormiston R.;Ortega L. F.;O'Shaughnessy R.;Ottaway D. J.;Overmier H.;Owen B. J.;Pace A. E.;Page J.;Page M. A.;Pai A.;Pai S. A.;Palamos J. R.;Palashov O.;Palomba C.;Pal-Singh A.;Pan H.;Pang B.;Pang P. T. H.;Pankow C.;Pannarale F.;Pant B. C.;Paoletti F.;Paoli A.;Papa M. A.;Paris H. R.;Parker W.;Pascucci D.;Pasqualetti A.;Passaquieti R.;Passuello D.;Patricelli B.;Pearlstone B. L.;Pedraza M.;Pedurand R.;Pekowsky L.;Pele A.;Penn S.;Perez C. J.;Perreca A.;Perri L. M.;Pfeiffer H. P.;Phelps M.;Piccinni O. J.;Pichot M.;Piergiovanni F.;Pierro V.;Pillant G.;Pinard L.;Pinto I. M.;Pitkin M.;Poggiani R.;Popolizio P.;Porter E. K.;Post A.;Powell J.;Prasad J.;Pratt J. W. W.;Predoi V.;Prestegard T.;Prijatelj M.;Principe M.;Privitera S.;Prix R.;Prodi G. A.;Prokhorov L. G.;Puncken O.;Punturo M.;Puppo P.;Pürrer M.;Qi H.;Qin J.;Qiu S.;Quetschke V.;Quintero E. A.;Quitzow-James R.;Raab F. J.;Rabeling D. S.;Radkins H.;Raffai P.;Raja S.;Rajan C.;Rakhmanov M.;Ramirez K. E.;Rapagnani P.;Raymond V.;Razzano M.;Read J.;Regimbau T.;Rei L.;Reid S.;Reitze D. H.;Rew H.;Reyes S. D.;Ricci F.;Ricker P. M.;Rieger S.;Riles K.;Rizzo M.;Robertson N. A.;Robie R.;Robinet F.;Rocchi A.;Rolland L.;Rollins J. G.;Roma V. J.;Romano R.;Romel C. L.;Romie J. H.;Rosińska D.;Ross M. P.;Rowan S.;Rüdiger A.;Ruggi P.;Ryan K.;Rynge M.;Sachdev S.;Sadecki T.;Sadeghian L.;Sakellariadou M.;Salconi L.;Saleem M.;Salemi F.;Samajdar A.;Sammut L.;Sampson L. M.;Sanchez E. J.;Sandberg V.;Sandeen B.;Sanders J. R.;Sassolas B.;Sathyaprakash B. S.;Saulson P. R.;Sauter O.;Savage R. L.;Sawadsky A.;Schale P.;Scheuer J.;Schmidt E.;Schmidt J.;Schmidt P.;Schnabel R.;Schofield R. M. S.;Schönbeck A.;Schreiber E.;Schuette D.;Schulte B. W.;Schutz B. F.;Schwalbe S. G.;Scott J.;Scott S. M.;Seidel E.;Sellers D.;Sengupta A. S.;Sentenac D.;Sequino V.;Sergeev A.;Shaddock D. A.;Shaffer T. J.;Shah A. A.;Shahriar M. S.;Shao L.;Shapiro B.;Shawhan P.;Sheperd A.;Shoemaker D. H.;Shoemaker D. M.;Siellez K.;Siemens X.;Sieniawska M.;Sigg D.;Silva A. D.;Singer A.;Singer L. P.;Singh A.;Singh R.;Singhal A.;Sintes A. M.;Slagmolen B. J. J.;Smith B.;Smith J. R.;Smith R. J. E.;Son E. J.;Sonnenberg J. A.;Sorazu B.;Sorrentino F.;Souradeep T.;Spencer A. P.;Srivastava A. K.;Staley A.;Steinke M.;Steinlechner J.;Steinlechner S.;Steinmeyer D.;Stephens B. C.;Stone R.;Strain K. A.;Stratta G.;Strigin S. E.;Sturani R.;Stuver A. L.;Summerscales T. Z.;Sun L.;Sunil S.;Sutton P. J.;Swinkels B. L.;Szczepańczyk M. J.;Tacca M.;Talukder D.;Tanner D. B.;Tápai M.;Taracchini A.;Taylor J. A.;Taylor R.;Theeg T.;Thomas E. G.;Thomas M.;Thomas P.;Thorne K. A.;Thorne K. S.;Thrane E.;Tiwari S.;Tiwari V.;Tokmakov K. V.;Toland K.;Tonelli M.;Tornasi Z.;Torrie C. I.;Töyrä D.;Travasso F.;Traylor G.;Trifirò D.;Trinastic J.;Tringali M. C.;Trozzo L.;Tsang K. W.;Tse M.;Tso R.;Tuyenbayev D.;Ueno K.;Ugolini D.;Unnikrishnan C. S.;Urban A. L.;Usman S. A.;Vahi K.;Vahlbruch H.;Vajente G.;Valdes G.;van Bakel N.;van Beuzekom M.;van den Brand J. F. J.;Van Den Broeck C.;Vander-Hyde D. C.;van der Schaaf L.;van Heijningen J. V.;van Veggel A. A.;Vardaro M.;Varma V.;Vass S.;Vasúth M.;Vecchio A.;Vedovato G.;Veitch J.;Veitch P. J.;Venkateswara K.;Venugopalan G.;Verkindt D.;Vetrano F.;Viceré A.;Viets A. D.;Vinciguerra S.;Vine D. J.;Vinet J. -Y.;Vitale S.;Vo T.;Vocca H.;Vorvick C.;Voss D. V.;Vousden W. D.;Vyatchanin S. P.;Wade A. R.;Wade L. E.;Wade M.;Walet R.;Walker M.;Wallace L.;Walsh S.;Wang G.;Wang H.;Wang J. Z.;Wang M.;Wang Y. -F.;Wang Y.;Ward R. L.;Warner J.;Was M.;Watchi J.;Weaver B.;Wei L. -W.;Weinert M.;Weinstein A. J.;Weiss R.;Wen L.;Wessel E. K.;Weßels P.;Westphal T.;Wette K.;Whelan J. T.;Whiting B. F.;Whittle C.;Williams D.;Williams R. D.;Williamson A. R.;Willis J. L.;Willke B.;Wimmer M. H.;Winkler W.;Wipf C. C.;Wittel H.;Woan G.;Woehler J.;Wofford J.;Wong K. W. K.;Worden J.;Wright J. L.;Wu D. S.;Wu G.;Yam W.;Yamamoto H.;Yancey C. C.;Yap M. J.;Yu Hang;Yu Haocun;Yvert M.;Zadrożny A.;Zanolin M.;Zelenova T.;Zendri J. -P.;Zevin M.;Zhang L.;Zhang M.;Zhang T.;Zhang Y. -H.;Zhao C.;Zhou M.;Zhou Z.;Zhu X. J.;Zucker M. E.;Zweizig J.;Suvorova S.;Moran W.;Evans R. J.
2017-01-01
Abstract
Results are presented from a semicoherent search for continuous gravitational waves from the brightest
low-mass X-ray binary, Scorpius X-1, using data collected during the first Advanced LIGO observing run.
The search combines a frequency domain matched filter (Bessel-weighted F-statistic) with a hidden
Markov model to track wandering of the neutron star spin frequency. No evidence of gravitational waves is
found in the frequency range 60–650 Hz. Frequentist 95% confidence strain upper limits,
h95%
0 ¼ 4.0 × 10−25, 8.3 × 10−25, and 3.0 × 10−25 for electromagnetically restricted source orientation,
unknown polarization, and circular polarization, respectively, are reported at 106 Hz. They are ≤ 10 times
higher than the theoretical torque-balance limit at 106 Hz.
Search for gravitational waves from scorpius X-1 in the first advanced LIGO observing run with a hidden Markov model / Abbott, B.P., Abbott, R., Abbott, T.D., Acernese, F., Ackley, K., Adams, C., Adams, T., Addesso, P., Adhikari, R.X., Adya, V.B., Affeldt, C., Afrough, M., Agarwal, B., Agatsuma, K., Aggarwal, N., Aguiar, O.D., Aiello, L., Ain, A., Ajith, P., Allen, B., et al.. - In: PHYSICAL REVIEW D. - ISSN 2470-0010. - 95:12(2017). [10.1103/PhysRevD.95.122003]
I documenti in IRIS sono protetti da copyright e tutti i diritti sono riservati, salvo diversa indicazione.
Utilizza questo identificativo per citare o creare un link a questo documento: https://hdl.handle.net/11388/353719
Citazioni
ND
66
55
social impact
Conferma cancellazione
Sei sicuro che questo prodotto debba essere cancellato?
simulazione ASN
Il report seguente simula gli indicatori relativi alla propria produzione scientifica in relazione alle soglie ASN 2023-2025 del proprio SC/SSD. Si ricorda che il superamento dei valori soglia (almeno 2 su 3) è requisito necessario ma non sufficiente al conseguimento dell'abilitazione. La simulazione si basa sui dati IRIS e sugli indicatori bibliometrici alla data indicata e non tiene conto di eventuali periodi di congedo obbligatorio, che in sede di domanda ASN danno diritto a incrementi percentuali dei valori. La simulazione può differire dall'esito di un’eventuale domanda ASN sia per errori di catalogazione e/o dati mancanti in IRIS, sia per la variabilità dei dati bibliometrici nel tempo. Si consideri che Anvur calcola i valori degli indicatori all'ultima data utile per la presentazione delle domande.
La presente simulazione è stata realizzata sulla base delle specifiche raccolte sul tavolo ER del Focus Group IRIS coordinato dall’Università di Modena e Reggio Emilia e delle regole riportate nel DM 589/2018 e allegata Tabella A. Cineca, l’Università di Modena e Reggio Emilia e il Focus Group IRIS non si assumono alcuna responsabilità in merito all’uso che il diretto interessato o terzi faranno della simulazione. Si specifica inoltre che la simulazione contiene calcoli effettuati con dati e algoritmi di pubblico dominio e deve quindi essere considerata come un mero ausilio al calcolo svolgibile manualmente o con strumenti equivalenti.
